فناوری کجای زندگی ما قرار دارد؟

تاریخ انتشار: 1401/04/07

تأثیر فناوری بر زندگی انسان را می‌توان از ابعاد مختلفی بررسی کرد. برخی آن را یک تغییر مثبت می‌دانند، در حالی که برخی دیگر آن را تهدیدی برای جهان بر می شمارند. تأثیر فناوری بر زندگی انسان اشکال متنوع و مختلفی دارد، از گام های بزرگ پیشرفت و توسعه آن مانند هوش مصنوعی پیشرفته و روباتیک گرفته تا گام های کوچکتر مانند گوشی های هوشمند که میلیون ها نفر در سراسر جهان آن را پذیرفته اند.

 

 

فناوری چه تأثیری بر زندگی روزمره ما دارد و چگونه به تکامل خود ادامه خواهد داد؟

آلن مکلین (Alan Mclean)، طراح محصولات رفاه دیجیتال در گوگل، به این سوال اینگونه پاسخ می دهد: بدیهی است که امروزه هر جنبه‌ای از زندگی را در نظر بگیرید فناوری بخش جدائی ناپذیر آن است. بسیاری از تغییراتی که فناوری در زندگی ما ایجاد کرده باورنکردنی است به گونه‌ای که نمی‌توانم تصور کنم روزی آن را نداشته باشم. امروزه به کمک تکنولوژی ما به راحتی می‌توانیم با خانواده هایمان چه دور و چه نزدیک ارتباط برقرار کنیم یا از خانه کارهای خود را پیش ببریم و حتی با همکاران خود همکاری و مراوده داشته باشیم.

اکنون ما دسترسی بی نظیری به اطلاعات داریم و می‌توانیم با افراد دیگری که علایق مشترکی با ما دارند ارتباط بر قرار کنیم. با وجود نقش قدرتمند فناوری در ریتم زندگی روزانه ما و توانایی انجام خیلی از کارها در هر زمانی که بخواهیم، بازهم چنین درکی می تواند نسبت به فناوری وجود داشته باشد که با تصویر کامل از نیازهای ما همسویی ندارد.

دوراهی های فناوری کدام است؟

نگاه به فناوری و تاثیر آن در زندگی همیشه دو سویه روشن و تاریک دارد به عنوان مثال:

  • فناوری امکان ارتباطات بین فردی زیادی را فراهم کرده است اما با این حال پیش از این ما تا این حد احساس تنهایی نکرده بودیم.
  • رسانه‌های اجتماعی نیروی قدرتمندی برای ابراز نظر و پاسخگویی هستند. اما ویژگی‌هایی چون کوتاه و سرگرم کننده بودن آنها در بهترین حالت می‌تواند منجر به کاهش کیفیت گفتگو شود یا در سوی دیگر فضای قلدری و تندروی را برای عده‌ای مهیا کند. (در اینجا مکلین مثال Gamergate را می زند)
  • مطالعات بالینی بسیاری برای داشتن خوابی با کیفیت به عنوان نیاز ضروری انسان‌ها، در عدم استفاده از صفحه‌های نمایشی قبل از خواب تاکید بسیاری می‌کنند.

استیو جابز عادت داشت کامپیوتر را دوچرخه ای برای ذهن خطاب کند... آلن مکلین معتقد است این دیدگاه استیو جابز جای تعجب دارد چون از نظر او ابتدا باید پرسید آیا مغز ما برای این نوع تمرین طراحی شده است؟ و توضیح می دهد: پس چگونه است که افراد بسیاری از اینکه مدت زیادی آنلاین هستند احساس خستگی می‌کنند؟ مکلین تاکید می‌کند که باید توجه داشته باشیم نیازهای ما در طول روز دائم در حال تغییر هستند اما فناوریی که در خدمت ما است، اینگونه نیست.

 

 

آیا این روزها سم زدایی دیجیتالی ضروریست؟

 

سویه تاریک نگرش به فناوری آنجایی اتفاق می‌افتد که انسان فی الذاته از آنچه برایش جدید و ناشناخته است می‌ترسد. ترس از تکنولوژی چیز جدیدی نیست چنانچه پیش از این در ارتباط با تلفن یا تلویزیون وجود داشت و تصور این بود که اینها زندگی انسان‌ها را مختل می‌کنند. امروز مشخص شده است که این ابزارها هم مانند هر ابزار دیگری می‌تواند هم مورد استفاده مفید و هم سوء استفاده قرار گیرند.

مجله نیویورک تایمز در گزارشی می نویسد که تصمیم به ترک فضاهای دیجیتالی بعد از تصمیم به کاهش وزن و ترک سیگار بیشترین رتبه را در بین تصمیمات آخر سالی در کریسمس دارد که در بین کاربران توئیتر اشتراک­گذاری می­شود. گویی مردم به شدت دنبال جدا کردن زندگی روزمره‌شان از فضای دیجیتالی هستند و با خالی کردن اتاق­های خوابشان از هر گونه اسکرین و دوری از تلفن­های همراهشان به نوعی می‌خواهند سم زدایی دیجیتالی انجام دهند. این نوع اقدامات به این خاطر است که مردم فکر می‌کنند فناوری‌های دیجیتالی زندگی ما را تحت فشار گذاشته و زندگی ناسالم برای ما ایجاد کرده‌اند. اما مطالعات چیز دیگری می‌گویند.

آیا فناوری استرس زا است؟

بنابر گزارش نیویورک تایمز مطالعات جدیدی که توسط محققان «پیو» و دانشگاه «راتگرز» صورت گرفته نشان می­دهد افرادی که به صورت مکرر و ساعات بالا از اینترنت و شبکه­های اجتماعی استفاده می‌کنند نسبت به افرادی که کمتر از فناوری استفاده می­کنند استرس بیشتری را تجربه نمی‌کنند و در واقع هر دو قشر سطح استرس یکسانی دارند و حتی برای زنان استفاده از ابزارهای دیجیتالی خاص منجر به کاهش استرس می شود.  

محققان «پیو» و دانشگاه « راتگرز» سطح استرس افراد را در یک گروه منتخب از بین افرادی اندازه گیری کردند که میزان استانداردی از استرس را دارا بودند و با توجه به این سطح و میزان، پاسخشان به سوالات در مورد زندگیشان را دسته بندی کردند. سپس تکرار حضورشان در فضای مجازی را هم در نظر گرفتند. همچنین آنها عوامل جمعیت‌شناختی چون وضعیت تأهل و میزان تحصیلات را هم در نظر گرفتند. آنها هیچ سطحی از استرس در بین کاربران فناوری پیدا نکردند؛ حتی زنانی که به مرتبا از توئیتر، ایمیل و اپ­های اشتراک­گذاری عکس استفاده می کردند در مقایسه با کسانی که استفاده نمی­کردند 21 درصد استرس کمتری را تجربه کرده بودند. دانشمندان علوم اجتماعی می‌گویند این می‌تواند به این دلیل باشد که به اشتراک گذاشتن رویدادهای زندگی می تواند حس خوشبختی را افزایش دهد.

لی رینی (Lee Rainie)، مدیر تحقیقات اینترنت، علم و فناوری در دانشگاه پیو (Pew) و یکی از محققان این مطالعه توضیح می دهد در این مطالعه مشخص شد که بحث ایجاد برانگیختگی قوی حس حسادت به دوستانی با سطح زندگی بالاتر یا با تعطیلات بهتر و بچه­های شادتر درست نیست بلکه استثنا آنجایی بود که کاربران فیس بوک می توانستند شاهد اخبار مربوط به دوستانی باشند که توانسته‌اند با موفقیت از رویدادهای استرسزای زندگی مانند بیکاری یا بیماری بگذرند.

کیت همپتون، استاد جامعه شناس در دانشگاه راتگرز و یکی دیگر از محققان این مطالعه می­گوید: نتایج این مطالعه در واقع به ما نشان می دهد که ما تاثیر فناوری در زندگی را بیش از حد ارزیابی می­کنیم.

نقش فناوری در روابط بین انسان ها چیست؟

محققان در مراحل اولیه­ی تعیین اثرات استفاده از فناوری بر مغز ما هستند. برخی می گویند که فناوری می تواند اضطراب و بی­حوصلگی را افزایش دهد و توانایی تمرکز، یادگیری و به خاطر سپردن را کاهش دهد. اما برخی دیگر دریافته‌اند که فناوری می تواند اعتماد، حمایت اجتماعی و روابط نزدیک را افزایش دهد. به احتمال زیاد فناوری هر دو را انجام می دهد اما به نحوه استفاده مردم از آن بستگی دارد.

از سویی دیگر بعضی دیگر از محققان نسبت به فناوری هشدار می‌دهند مانند سوزان پینکر (Susan Pinker). این متخصص روانشناسی رشد و نویسنده کتاب «اثر دهکده: چگونه روابط چهره به چهره می تواند ما را شادتر، باهوشتر و سالم­تر کند» می­گوید: هیچگاه فناوری نمی تواند جایگزین مناسبی برای تعاملات انسانی در موقعیت­های استرس زا باشد. فناوری زمانی می تواند موثر عمل کند که برای تقویت مشارکت اجتماعی سالم به کار گرفته شود.

او توضیح می دهد که گاهی ما فکر میکنیم همه چیز به اطلاعات مربوط می شود اما بخش بزرگی از ارتباطات ما به روابط غیر کلامی مربوط می شود مثل نوازش­های کوچک یا لحن شما مثل تن صدایی که نشان می دهد شما تنها نیستید و کسی در کنارتان حضور دارد.

به عنوان مثال در مطالعه‌ای که در دانشگاه ویسکانسین-مدیسون انجام شد جمعی از کودکان را به دو دسته تقسیم کردند و بعد از ایجاد یک موقعیت استرس زا برای آنها، گذاشتند دسته اول با مادرشان صحبت کنند و دسته دوم فقط پیام فوری برای مادرشان ارسال کنند. با اندازه گیری میزان ترشح هورمون کورتیزول (معروف به هورمون استرس) و هورمون اکسی توسین (هورمونی که به وقت داشتن رابطه خوب ترشح می شود) یافتند که کودکانی که با مادران خود صحبت کردند استرس کمتری را تجربه کردند و احساسات مثبتی از خود نشان دادند در حالی که آن دسته از کودکانی که فقط پیام دادند استرس را به وضوح تجربه کردند. در واقع فناوری شاید بتواند ارتباطات را بهتر و حتی تقویت کند اما هیچگاه جایگزینی برای ارتباطات رو در رو نخواهد بود.

شاید آنچه تمام این محققان با مطالعاتشان می خواهند به ما نشان دهند در این امر خلاصه شود که هرچیزی که از حدش بگذرد به ضد خودش تبدیل می شود. فناوری مزایای ارزشمند مختلفی دارد. بدون شک به ما در مبارزه با فقر و گرسنگی جهانی کمک می­کند و همچنین می­تواند برای مقابله با گرمایش جهانی حیاتی باشد. با این حال، پیشرفت فناوری اغلب با چالش همراه است. بر این اساس، به عنوان نوع بشر، باید مراقب باشیم که تا کجا می­خواهیم پیش برویم، زیرا در مرحله­ای، اگر زیاده روی کنیم، ممکن است راه بازگشتی وجود نداشته باشد.

 نویسنده : زهرا سلیمانی اقدم

 منابع

  1. https://www.forbes.com/sites/quora/2020/03/23/how-will-technology-continue-to-impact-our-everyday-lives/?sh=4dbd75f87726
  2. https://www.nytimes.com/2015/01/16/upshot/technology-has-made-life-different-but-not-necessarily-more-stressful.html
  3. https://www.opengrowth.com/article/impact-of-technology-over-human-lives
فناوری